Power always reveals — part 4: Lyndon Johnson

LBJPower always reveals. Macht in handen van dromers legt de idealen van de dromers bloot, en maakt ze concreet. In het geval van Robert Moses via de ingrijpende verandering van de infrastructuur van New York: de parken, de speeltuinen, de wegen, de bruggen, de tunnels en de gebouwen. In het geval van Lyndon Johnson via de Amerikaanse Senaat, die hij gedurende de gouden periode 1955-1960 als Majority Leader wist te verenigen tot een krachtig, innovatief en productief instituut, dat historische wetgeving tot stand bracht op de gebieden van civil rights, minimumloon, arbeidsongeschiktheid en huizenbouw. “The only time the Senate worked like the founding fathers intended it to work, as both a check on government but also a creative force in government, was the six years [Johnson] was majority leader”, aldus Caro. “It can be done. It just takes a type of political legislative genius to do it”. Power always reveals.

Als President werd Johnson onthuld als een persoon die oprecht geloofde in de idealen van civil rights en de strijd tegen armoede, en die strijd ook echt durfde aan te gaan. Na de dood van Kennedy was de civil rights wetgeving op sterven na dood. Johnson’s ambtenaren adviseerden hem het zo te laten: “Don’t use up your capital on civil rights; you’re going to antagonise the southerners, they control everything – it’s a noble cause but it’s a lost cause”. De meeste politici zouden het advies opgevolgd hebben. Niet Lyndon Johnson. Zijn antwoord: “What the hell’s the presidency for then?”. Binnen een paar dagen had hij de wetgeving opgepakt, en binnen een paar weken door de Senaat geduwd. Een indrukwekkend staaltje machtspolitiek, aldus Caro: “It’s a use of political power such as you seldom see.”

Het is een staaltje machtspolitiek die we heden ten dagen goed zouden kunnen gebruiken, zowel in de Verenigde Staten als in Europa. De Verenigde Staten is niets meer dan een ideaal; macht houdt het bij elkaar. Europa is niets meer dan een ideaal; macht houdt het bij elkaar. En in de huidige tijd, de grootste economische crisis sinds de jaren dertig van de vorige eeuw lijkt het ontbreken van leiders die weten hoe macht werkt, en niet bang zijn om macht echt te gebruiken, de grootste bedreiging te zijn voor het oplossen van de schijnbaar onoplosbare problemen.

Dit is alles behalve een pleidooi voor de dictatuur. Integendeel. Een dictatuur is macht zonder idealen. Maar zoals Robert Caro overtuigend laat zien, zijn idealen zonder macht evenzeer ten dode opgeschreven. Progressieve ideeën, het levensbloed van de vooruitgang, zijn ook in een democratie afhankelijk van mensen met visie die een diepgaand begrip hebben van het fenomeen macht, en vooral niet bang zijn die macht te gebruiken. Daarom is dit een pleidooi voor een beter inzicht en realistischer begrip van het fenomeen macht, en hoe je het kunt gebruiken om te binden en te bouwen.

Macht is namelijk nooit zwart of wit. Franklin Roosevelt was in werkelijkheid een tiran, die nadat hij de Amerikaanse Senaat had platgelegd gedurende zijn befaamde “hundred days” probeerde de United State Supreme Court te kapen. Robert Moses was een mogelijk nog grotere tiran dan Roosevelt, die zich niets aantrok van wet- en regelgeving of burgerbelangen in zijn missie om zijn infrastructurele dromen te verwezenlijken. En Lyndon Johnson was gewoon een boef, die al zijn verkiezingen hondsbrutaal kocht met het geld van Brown & Root, het grootste bouwbedrijf van Texas, en gedurende zijn campagne voor de Senaat in 1948 de verkiezingen niet alleen kocht maar zelfs heeft gestolen van Coke “Mr. Texas” Stevenson in het beruchte  Ballot Box 13 incident, en later als President, Amerika in Vietnam stortte.

Maar zonder Roosevelt geen hundred days, geen New Deal, geen lend-lease en wellicht zelfs geen geallieerd front tegen de Nazi’s; zonder Moses zou je vandaag de dag niet kunnen genieten van duizenden parken, speeltuinen, dierentuinen, stranden, parkways, thruways en highways in en rondom New York; en zonder Johnson geen wetgeving op een cruciaal moment in de geschiedenis voor civil rights, minimum loon, arbeidsongeschiktheid en huizenbouw.

“Power often corrupts, but power always reveals”. Het inzicht in dit dilemma is uiteindelijk de legacy van Robert Caro, en de reden waarom zijn boeken verplichte kost zijn voor iedereen die interesse heeft in politiek en macht. Na het lezen van zijn fenomenale boeken blijft er bij mij steeds één vraag hangen: waar blijven in de huidige systeembedreigende en wereldwijde crisis de Franklin Roosevelt’s, de Robert Moses’ en Lyndon Johnson’s van de 21ste eeuw?

“Who will do everything, so we can all win?”